ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ถูกพูดถึงอย่างมากในประเทศไทย ทั้งในภาครัฐ (GovTech) รัฐวิสาหกิจ และองค์กรขนาดใหญ่ หลายโครงการเริ่มต้นด้วยความคาดหวังว่า AI จะช่วยลดคน ลดต้นทุน และเพิ่มความเร็ว

แต่ในทางปฏิบัติ เราพบว่า หลายระบบกลับพังหรือสร้างปัญหาใหม่ หลังจากนำ AI เข้าไปใช้

สาเหตุหลักไม่ใช่เพราะโมเดล AI แย่ แต่เป็นเพราะ ใช้ AI ด้วยกรอบความคิดแบบผิด และขาดประสบการณ์ด้าน system design

บทความนี้รวบรวม anti-patterns ที่พบบ่อยในประเทศไทย พร้อมคำอธิบายว่าทำไมมันถึงล้มเหลว และนักพัฒนาซอฟต์แวร์ควรออกแบบอย่างไรให้ระบบยังคงเชื่อถือได้

---

1. ใช้ AI แทน Logic ที่ควรเป็น Deterministic

Anti-Pattern

นำ AI ไปแทน business rules หรือกฎระเบียบที่ชัดเจนอยู่แล้ว

ตัวอย่างในบริบทไทย

• ใช้ AI ตัดสินสิทธิ์สวัสดิการแทน rule-based criteria
• ใช้ AI คำนวณภาษีหรือค่าธรรมเนียม
• ใช้ AI ตัดสินสิทธิ์การเข้าถึงระบบภายในหน่วยงาน

ทำไมระบบถึงพัง

• AI ให้ผลลัพธ์เชิงความน่าจะเป็น
• ผลลัพธ์ไม่สม่ำเสมอ
• อธิบายย้อนหลังไม่ได้ (audit ยาก)

แนวทางที่ถูกต้อง

Core logic ต้องเป็น deterministic code
AI ใช้เฉพาะส่วนที่ข้อมูลคลุมเครือ เช่น การจัดหมวดหมู่ หรือการสรุปข้อมูล

ถ้าระบบต้อง "ถูกต้อง 100%" — AI ไม่ควรเป็นผู้ตัดสินสุดท้าย

---

2. ไม่มี Human-in-the-Loop สำหรับการตัดสินใจสำคัญ

Anti-Pattern

ปล่อยให้ AI ตัดสินใจเองทั้งหมดในเรื่องที่กระทบประชาชนหรือธุรกิจ

ตัวอย่าง

• ปฏิเสธคำขอประชาชนอัตโนมัติ
• ระงับบัญชีหรือธุรกรรมโดยไม่มีการทบทวน

ทำไมระบบถึงพัง

• ความมั่นใจของ AI ≠ ความถูกต้อง
• กรณีขอบ (edge cases) สร้างความเสียหายสูง
• ความเชื่อมั่นต่อหน่วยงานลดลง

แนวทางที่ถูกต้อง

กำหนด threshold ชัดเจน

• ความมั่นใจต่ำ → เจ้าหน้าที่ตรวจสอบ
• ความมั่นใจสูง → ทำงานอัตโนมัติ + เก็บ log

---

3. เชื่อผลลัพธ์ AI เหมือนเป็นความจริง

Anti-Pattern

นำ output ของ AI ไปใช้ทันทีโดยไม่ validate

ตัวอย่าง

• ใช้ SQL ที่ AI สร้างใน production
• ใช้คำแนะนำด้านความปลอดภัยจาก AI โดยไม่ตรวจสอบ

ทำไมระบบถึงพัง

• AI hallucinate ได้
• ข้อผิดพลาดดูน่าเชื่อถือมาก

แนวทางที่ถูกต้อง

AI = ผู้ช่วยร่าง (draft)
มนุษย์ = ผู้รับผิดชอบสุดท้าย

---

4. ไม่มีขอบเขตของ AI ในระบบ

Anti-Pattern

ปล่อยให้ AI เข้าถึงฐานข้อมูลหรือ state ของระบบโดยตรง

ทำไมระบบถึงพัง

• พฤติกรรมคาดเดาไม่ได้
• ทดสอบยาก
• เสี่ยงด้านความปลอดภัย

แนวทางที่ถูกต้อง

แยก AI เป็น component ชัดเจน

• Input → AI → suggestion
• Core system เป็นผู้ตัดสินใจ

---

5. แก้ปัญหาสถาปัตยกรรมด้วย Prompt

Anti-Pattern

พยายาม encode business rules ทั้งหมดไว้ใน prompt

ทำไมระบบถึงพัง

• Prompt ไม่ใช่ logic ที่ test ได้
• เปลี่ยน model แล้วพฤติกรรมเปลี่ยน

แนวทางที่ถูกต้อง

• Prompt ใช้กับงานภาษา
• Rules / policy ต้องอยู่ใน code

---

6. ไม่มี Fallback เมื่อ AI ล้มเหลว

Anti-Pattern

ออกแบบระบบโดยคิดว่า AI จะพร้อมใช้งานเสมอ

ทำไมระบบถึงพัง

• API ล่ม
• latency สูง
• model drift

แนวทางที่ถูกต้อง

ต้องมี:

• timeout
• fallback flow
• manual override

---

7. ขาด Explainability และ Audit Trail

Anti-Pattern

ตอบคำถามผู้ใช้งานหรือผู้ตรวจสอบด้วยคำว่า “AI ตัดสินใจ”

ทำไมระบบถึงพัง

• ไม่ผ่านการตรวจสอบ
• วิเคราะห์เหตุการณ์ย้อนหลังไม่ได้

แนวทางที่ถูกต้อง

เก็บ log:

• input
• output
• confidence
• decision path

---

8. ใช้ AI กลบปัญหาเชิงกระบวนการ

Anti-Pattern

ใช้ AI แก้ปลายเหตุแทนการแก้ process

ทำไมระบบถึงพัง

• technical debt เพิ่ม
• ค่าใช้จ่ายบานปลาย

แนวทางที่ถูกต้อง

แก้ process ก่อน แล้วค่อยใช้ AI ขยายผล

---

9. วัดความสำเร็จจาก Demo ไม่ใช่การใช้งานจริง

Anti-Pattern

โครงการผ่านเพราะ demo สวย

ทำไมระบบถึงพัง

• production behavior ต่างจาก demo
• error เล็ก ๆ กลายเป็น incident ใหญ่

แนวทางที่ถูกต้อง

วัดจาก:

• error rate
• เวลาในการกู้ระบบ
• จำนวนครั้งที่ต้องใช้คนช่วย

---

บทสรุป: AI ไม่ได้ทำให้ระบบพัง — วิธีใช้ต่างหากที่ทำให้พัง

AI เป็นเพียงเครื่องมือ

ระบบจะพังเมื่อ:

• นักพัฒนายกความรับผิดชอบให้ AI
• ใช้ prompt แทนสถาปัตยกรรม
• มองความไม่แน่นอนเป็นความจริง

บทบาทของนักพัฒนาซอฟต์แวร์ที่มีประสบการณ์ในประเทศไทยจึงสำคัญมากขึ้น

หน้าที่ของคุณไม่ใช่เขียนโค้ดให้มากที่สุด
แต่คือการ ออกแบบระบบที่ยังเชื่อถือได้ แม้ AI จะผิดพลาด

นี่คือวิศวกรรมซอฟต์แวร์ที่แท้จริงในยุค AI

---

Get in Touch with us

Send us an Email

Name *

Email *

Phone

Organization Name/ชื่อหน่วยงาน

Subject *

Services -- Select One -- Wordpress PHP / MySQL HTML5 / CSS3/ JQuery / Angular.js Node.js MongoDB Linux System Configuration/Tuning System Analysis/Design/Delopment/Implementation Graphic Design Online Ads Management SimpliLIB simpliCalCoupon IMCS SimpliExperience: VDO Presentation, Virtual Tour เก๋ๆ ดูดี พร้อมให้คำปรึกษา Social Media Marketing SimpliMedia: Online Digital Media Management System SimpliFactory: ชุดเทคโนโลยีสำหรับโรงงานอุตสาหกรรม

Message *

Send Message    Or    Tel: 0830010222, Line: iiitum1984

Email to Us

hello@simplico.net

Chat with Us on LINE

iiitum1984

Speak to Us or Whatsapp

(+66) 83001 0222